İtfaiye Hortumu Nedir? Çeşitleri ve TS EN 14540 Standartları
İtfaiye Hortumu Nedir? Çeşitleri ve TS EN 14540 Standartları
İtfaiye hortumu, basınçlı su sevkiyatı için TS EN 14540 ve NFPA 1961 standartlarına uygun olarak üretilen, 12 bar çalışma ve 17 bar test basıncında çalışan güçlendirilmiş yangın söndürme hattıdır. PVC,
kauçuk ve termoplastik kaplama seçenekleriyle 25 mm ile 75 mm arasındaki çaplarda imal edilir. İtfaiye araçları, fabrika yangın dolapları ve seyyar pompalarda kullanılır.
İtfaiye Hortumu Çeşitleri Nelerdir?
İtfaiye hortumu çeşitleri; iç kaplama malzemesine göre PVC, kauçuk ve termoplastik olmak üzere üç ana sınıfa ayrılır. Her sınıf farklı sıcaklık dayanımı, esneklik, UV direnci ve aşınma performansı
sunar. Kullanılacak ortamın koşulları doğrudan malzeme seçimini belirler.
PVC Kaplı İtfaiye Hortumu
PVC kaplı itfaiye hortumu, polivinil klorür iç tabakayla kaplanmış, hafif ve uygun maliyetli bir seçimdir. -10 °C ile +60 °C arasında çalışır; iç çapları 38 mm, 52 mm ve 65 mm olarak üretilir. Bina
yangın dolapları ve sabit söndürme sistemlerinde tercih edilir.
Kauçuk Kaplı İtfaiye Hortumu
Kauçuk kaplı itfaiye hortumu, EPDM veya nitril iç tabakayla üretilen, -30 °C ile +80 °C aralığında çalışan ağır hizmet hortumudur. UV ve aşınma direnci yüksektir; itfaiye araçlarının saldırı hatlarında
ve dış mekan müdahalelerinde tercih edilir.
Termoplastik Kaplı İtfaiye Hortumu
Termoplastik kaplı itfaiye hortumu, kauçuğun esnekliği ile PVC'nin hafifliğini birleştiren modern bir kompozisyondur. Yüksek aşınma direnci ve düşük sürtünme katsayısı sayesinde orman yangınları,
endüstriyel saldırı ve uzun mesafe sevkiyatlarında öne çıkar; aramid takviye eklenmiş versiyonları 25 bar üzerinde çalışabilir.
TS EN 14540 ve NFPA 1961 Standartları Nedir?
TS EN 14540, sabit yangın söndürme sistemlerinde kullanılan sızdırmaz yassı hortumların imalat ve test koşullarını tanımlayan Türk standardıdır. NFPA 1961 ise Amerikan Yangından Korunma Birliği'nin
yayımladığı, saldırı ve tedarik hortumlarının basınç, dayanım ve etiketleme kriterlerini belirleyen uluslararası referanstır.
Standart bazlı çalışma ve test basıncı değerleri:
TS EN 14540 (sabit sistem): 12 bar çalışma, 17 bar test
TS EN 694 (yangın dolabı): 12 bar çalışma, 18 bar test
TS 9222 (genel): 12 bar çalışma, 24 bar test
NFPA 1961 (saldırı): 20,7 bar çalışma, 31 bar test
NFPA 1961 (tedarik): 13,8 bar çalışma, 20,7 bar test
NFPA 1961 saldırı hortumlarında servis test basıncı en az 300 psi (20,7 bar) olarak tanımlanır. Üretici, hatasız kabul için her hortumu çalışma basıncının 1,5 katında proof testten geçirir. NFPA 1962
ise sahada bakım, yıllık test prosedürü ve değiştirme periyodunu düzenler; ihmal halinde sigorta ve denetim onayı geçersizleşir.
İtfaiye Hortumu ile Yangın Hortumu Arasındaki Fark Nedir?
İtfaiye hortumu ve yangın hortumu sıklıkla aynı anlamda kullanılır; ancak teknik dokümantasyonda iki ayrı kategoridir. İtfaiye hortumu, itfaiye araçlarında saldırı hattı olarak yüksek basınçta çalışan
mobil üründür. Yangın hortumu ise binalarda sabit yangın dolaplarına yerleştirilen, daha düşük basınçta çalışan korumalı versiyondur.
Karşılaştırma:
Standart: İtfaiye hortumu NFPA 1961 / TS 9222, yangın hortumu TS EN 14540 / TS EN 694
Çalışma basıncı: İtfaiye hortumu 17–25 bar, yangın hortumu 12 bar
Kullanım: İtfaiye hortumu itfaiye araçlarında, yangın hortumu yangın dolaplarında
Tipik çap: İtfaiye hortumu 38–75 mm, yangın hortumu 25–52 mm
Sarım tipi: İtfaiye hortumu çift sarım, yangın hortumu tek sarım
Çap ve Bağlantı Tipleri
İtfaiye hortumu çapları, debi ihtiyacına göre 25 mm'den 75 mm'ye kadar standart sınıflarda üretilir. Bağlantı rekoru olarak Storz, Storz-A, Storz-B ve Storz-C tipleri Avrupa ve Türkiye'de yaygın
kullanılır.
25 mm (1 inç): El söndürücü ve seyyar pompa hatları
38 mm (1½ inç): Bina yangın dolapları, hafif saldırı
52 mm (2 inç): Genel saldırı hattı, ara basınç
65 mm (2½ inç): İtfaiye aracı ana saldırı
75 mm (3 inç): Ana tedarik hattı, hidrant bağlantısı
Storz bağlantısı, vidasız çeyrek tur kilit prensibiyle 30 saniyede montaj sağlar. Bu hızlı bağlantı, itfaiye operasyonlarında acil müdahale süresini doğrudan etkiler ve farklı çaptaki hortumların
redüksiyon adaptörü ile birleşmesine olanak tanır.
İtfaiye Hortumu Fiyatlarını Belirleyen Etkenler
İtfaiye hortumu fiyatları; çap, uzunluk, iç kaplama malzemesi, sertifika sınıfı ve bağlantı rekorunun montajlı olup olmadığına göre değişir. 20 metrelik 65 mm PVC kaplı ürün ile aynı uzunluktaki kauçuk
kaplı versiyon arasında %40'a kadar fiyat farkı oluşur.
TS EN 14540 belgeli ürün, sertifikasız muadiline göre primli fiyatlanır
Storz rekorlu montajlı set, çıplak hortuma göre %15–25 üzerinde
10 set ve üzeri toptan siparişlerde %10–15 iskonto uygulanır
Termoplastik ve aramid takviyeli ürünler en üst fiyat segmentindedir
Sık Sorulan Sorular
İtfaiye hortumu kaç bar dayanır?
İtfaiye hortumu, NFPA 1961 standardına göre saldırı tipi için 20,7 bar, tedarik tipi için 13,8 bar servis basıncında çalışır. Üretim sırasında bu değerin 1,5 katı proof test uygulanır; arızasız geçen
hortum sahaya verilir.
İtfaiye hortumu kaç metre olur?
Standart üretim uzunlukları 15, 20, 25 ve 30 metredir. TS 9222'ye göre Türkiye'de en yaygın kullanım 20 metrelik tek parça hortumdur. Özel proje taleplerinde 50 metreye kadar üretim mümkündür.
İtfaiye hortumu ne kadar süre kullanılır?
NFPA 1962 her yangın hortumunun yıllık servis testinden geçirilmesini ve üretim tarihinden sonra 10 yıl içinde değiştirilmesini şart koşar. Hasar, çatlak veya basınç düşüşü tespit edilen hortum,
süresine bakılmaksızın hizmet dışı bırakılır.
Kaynaklar
NFPA 1961, Standard on Fire Hose, National Fire Protection Association
NFPA 1962, Standard for the Care, Use, Inspection, Service Testing, and Replacement of Fire Hose
TS EN 14540:2014, Yangın mücadele hortumları, Türk Standardları Enstitüsü
TS EN 694:2014, Yangın dolapları için sızdırmaz hortumlar, TSE
TS 9222, Yangın söndürme hortumları, TSE
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, T.C. İçişleri Bakanlığı